E ai ki ngā tatauranga a te Komihana Hauora me te Hauora ā-Motu, neke atu i te 44 miriona ngā kaumātua hauā me ngā kaumātua hauā-haua i Haina. I taua wā anō, e whakaatu ana ngā pūrongo rangahau e pā ana, e 7% o ngā whānau puta noa i te motu he kaumātua e hiahia ana ki te tiaki mō te wā roa. I tēnei wā, ko te nuinga o te tiaki e whakaratohia ana e ngā hoa rangatira, ngā tamariki, ngā whanaunga rānei, ā, he tino iti ngā ratonga tiaki e whakaratohia ana e ngā tari tuatoru.
E kī ana a Zhu Yaoyin, te tumuaki tuarua o te Komiti Mahi ā-Motu mō te Kaumātuatanga: ko te raruraru o ngā pūkenga he ārai nui e aukati ana i te whanaketanga o te tiaki kaumātua o tō tātou whenua. He mea noa te koroheketanga o te kaitiaki, he iti ake te mātauranga, ā, kāore i te ngaio.
Mai i te tau 2015 ki te tau 2060, ka piki te taupori o te hunga neke atu i te 80 tau te pakeke i Haina mai i te 1.5% ki te 10% o te taupori katoa. I taua wā anō, kei te heke haere hoki te hunga mahi o Haina, ā, ka kore e nui ngā nēhi mō ngā kaumātua. E kiia ana i te tau 2060, kotahi miriona noa iho ngā kaimahi tiaki kaumātua i Haina, arā, 0.13% noa iho o te hunga mahi. Ko te tikanga o tēnei, ko te ōwehenga o te hunga kaumātua neke atu i te 80 tau te pakeke ki te hunga tiaki ka eke ki te 1:230, he rite tonu ki te kotahi kaitiaki hei tiaki i te 230 kaumātua neke atu i te 80 tau te pakeke.
Nā te pikinga ake o ngā rōpū hauā me te taenga wawe mai o te ao kaumātuatanga, kua pāngia ngā hōhipera me ngā whare tiaki kaumātua e ngā raruraru nui o te tiaki kaumātua.
Me pēhea te whakaoti i te taupatupatu i waenga i te tuku me te tono i roto i te mākete nēhi? Nā te mea kua iti ake ngā nēhi, ka taea rānei te tuku i ngā karetao ki te whakakapi i tētahi wāhanga o te mahi?
Ina hoki, he nui ngā mahi ka taea e ngā karetao matauranga horihori te mahi i roto i te ao tiaki nēhi.
I roto i te tiaki i ngā kaumātua hauā, ko te tiaki mimi te mahi tino uaua. Kua ngenge te tinana me te hinengaro o ngā kaitiaki i te
te horoi i te wharepaku i ngā wā maha i te rā, me te ara ake i te pō. He nui, he koretake hoki te utu mō te utu i tētahi kaitiaki. Mā te whakamahi i te karetao horoi paru atamai ka taea te horoi i te paru mā te momi aunoa, te horoi wai mahana, te whakamaroke hau mahana, te ata noho me te kore kakara, ā, kāore e nui te mahi a ngā nēhi, ngā mema rānei o te whānau, kia taea ai e ngā kaumātua hauā te noho rangatira.
He uaua ki te hunga kaumātua hauā te kai, he mea whakararuraru tēnei mō te ratonga tiaki kaumātua. I whakarewahia e tā mātou kamupene tētahi karetao whāngai hei whakawātea i ngā ringa o ngā mema o te whānau, kia taea ai e ngā kaumātua hauā te kai tahi me ō rātou whānau. Mā te mohio kanohi AI, ka hopu atamai te karetao whāngai i ngā huringa o te waha, ka koko kai mā te pūtaiao me te whai hua hei ārai i te maringi o te kai; ka taea e ia te whakarerekē i te tūnga o te pūnu me te kore e whara te waha, te tautuhi i te kai e hiahia ana te kaumātua ki te kai mā te mahi reo. Ina hiahia te kaumātua ki te mutu kai, me kati noa tōna waha, me pōkai rānei tōna mahunga kia rite ki te tohu, ka hoki aunoa te karetao whāngai i ōna ringa ka mutu te whāngai.
Ehara i te mea ka taea e ngā karetao nēhi te whakatutuki i ngā hiahia tiaki o te hunga hauā me ngā kaumātua hauā-haua anake, te whakapai ake i te kounga o ō rātou oranga, te āwhina i a rātou kia whiwhi i te taumata tino motuhake me te mana, engari ka taea hoki te whakamama i te pēhanga o ngā kaimahi nēhi me ngā mema o te whānau.
Wā tuku: Hōngongoi-08-2023
