E ai ki ngā tatauranga a te Kotahitanga o ngā Whenua o te Ao, ka eke te taupori o te ao 65 tau te pakeke, neke atu rānei, ki te 760 miriona i te tau 2021, ā, ka piki ake tēnei tau ki te 1.6 piriona i te tau 2050. He taumaha te kawenga pāpori o te tiaki kaumātua, ā, he nui te hiahia mō ngā kaimahi tiaki kaumātua.
E whakaatu ana ngā raraunga e pā ana, e 44 miriona ngā kaumātua hauā me ngā kaumātua hauā-hauā i Haina. E ai ki te paerewa ā-ao o te tohatoha 3:1 i waenga i ngā kaumātua hauā me ngā kaitiaki, e 14 miriona pea ngā kaitiaki e hiahiatia ana. Heoi, i tēnei wā, ko te tapeke o ngā kaimahi ratonga i roto i ngā whare tiaki kaumātua he iti iho i te 0.5 miriona, ā, ko te maha o ngā kaimahi whai tiwhikete he iti iho i te 20,000. He nui te āputa i roto i ngā kaimahi nēhi mō te hunga hauā me ngā kaumātua hauā-hauā anake. Heoi, ko te pakeke o ngā kaimahi i roto i ngā whare tiaki kaumātua raina mua he teitei ake i te nuinga o te wā. Ko ngā kaimahi 45 ki te 65 tau te pakeke te tinana matua o te tīma ratonga tiaki kaumātua. He raruraru pēnei i te iti o te taumata mātauranga me te iti o te kounga ngaio. I taua wā anō, nā ngā raruraru pēnei i te nui o te mahi, te iti o ngā utu, me te whaiti o te wāhi whakatairanga, kāore te umanga tiaki kaumātua e pai ki ngā taiohi, ā, kua piki haere te raru o te "korenga o ngā kaimahi nēhi".
Ina hoki, he maha ngā tauira o te whare wānanga me ngā tohunga nēhi kāore e whakaaro ana ki ngā mahi e pā ana ki te tiaki kaumātua i te wā e whiriwhiri ana i tētahi mahi, e mahi ana rānei rātou me te whakaaro "tūranga rangitahi" me te "mahi whakawhiti" rānei. Ka "huri mahi" rātou ina wātea mai ētahi atu tūranga e tika ana, ka hua ake he nui te nekenekehanga o ngā nēhi me ētahi atu kaimahi ratonga, me ngā tīma ngaio tino koretake. I te aroaro o te āhuatanga whakama e kore ai ngā rangatahi e pai ki te mahi, ā, he nui ngā "wātea" i roto i ngā whare tiaki kaumātua, me whakanui ake ngā tari kāwanatanga i te rongonui me te mātauranga, engari me whakauru hoki he raupapa kaupapa here hei whakatenatena me te ārahi i a rātou, kia huri ai ngā ariā whiriwhiri mahi tuku iho a ngā rangatahi; i te wā kotahi, me whakapai ake i te mana pāpori o ngā kaimahi tiaki kaumātua me te whakanui haere i te taumata o ngā utu me ngā painga ka taea e tātou te kukume i ngā rangatahi me ngā pūkenga kounga teitei ki te whakauru atu ki ngā rarangi o ngā umanga tiaki kaumātua me ngā umanga e pā ana.
I tētahi atu taha, me whakatū wawe tonu he pūnaha whakangungu mahi ngaio mō ngā kaimahi ratonga tiaki kaumātua i te taumata ā-motu, me tere ake te whakatakoto mahere wā-waenga me te wā-roa mō te hanganga o tētahi rōpū pūkenga ngaio mō ngā ratonga tiaki kaumātua, ā, me tautoko ngā kāreti me ngā whare wānanga me ngā kura mahi tuarua ki te tāpiri i ngā kaupapa matua me ngā akoranga e pā ana ki ngā ratonga me te whakahaere tiaki kaumātua. Me whakatipu kaha i ngā pūkenga kounga teitei i roto i ngā ahumahi tiaki kaumātua ngaio me ngā ahumahi e pā ana. Hei tāpiri, me waihanga he taiao pāpori pai mō te auahatanga me te mahi kaipakihi i roto i te mara o te tiaki kaumātua, me whakanui ake i te whakahoutanga o ngā taputapu me ngā whare tiaki kaumātua, me te whakarerekē i te tikanga tuku iho o te whakawhirinaki katoa ki te tiaki ā-ringa.
I te katoa, me whai tonu te umanga tiaki kaumātua i te tere o te wā, me whakamahi katoa i ngā hangarau hou, i ngā taputapu me ngā whakaurunga, me te hanga i te tiaki kaumātua hei mahi tika me te ihirangi hangarau teitei me te whiwhinga moni nui. Ina kore te tiaki kaumātua e kiia he "mahi paru" ā, he pai ake ana whiwhinga moni me ana painga i ētahi atu mahi, ka nui haere te hunga rangatahi ka kukume mai ki te mahi tiaki kaumātua, ā, ka ngaro noa atu te raruraru "korenga o ngā kaimahi nēhi".
Nā te pikinga ake me te pakari o te hangarau matauranga horihori, kua hua ake te kaha o te mākete ki te whanaketanga kaha o ngā karetao nēhi i roto i te ao hauora kaumātua. Hei whakaoti rapanga i ngā matea tiaki tere o ngā kaumātua hauā mā roto i ngā taputapu atamai, whakamahia te hangarau hei whakaora i te kaha o te tangata me te whakamama i te taumaha o te nēhi.
Mō ngā kaumātua hauā e takoto noa ana i te moenga i te tau katoa, he mahi nui te tūtaeHe raruraru nui. Ko te tukatuka ā-ringa he maha ngā mahi e hiahiatia ana pēnei i te whakatuwhera i te wharepaku, te akiaki i te toto, te huri, te whakapai, me te horoi, e neke atu ana i te hawhe haora. Heoi anō, mō ētahi kaumātua e mōhio ana, e hauā ana hoki, kāore i te whakautehia tō rātou tūmataitinga. Hei hoahoa rangahau me te whanaketanga hangarau, ka taea e te karetao nēhi atamai te rongo aunoa i te mimi me te paru - te momi pēhanga kino - te horoi wai mahana - te whakamaroke hau mahana. Kāore te tukanga katoa e pā ki te paru, ka māmā ake te tiaki, ka pai ake te mahi nēhi me te pupuri i te mana o te kaumātua.
Ka taea hoki e ngā kaumātua e takoto roa ana i runga i te moenga te whakamahi i ngā karetao hikoi atamai hei huri i te tūnga noho ki te tūnga tū. Ka taea e rātou te tū i ngā wā katoa, me te whakakorikori tinana me te kore āwhina a ētahi atu hei whakatutuki i te ārai i a rātou anō, hei whakaiti, hei karo rānei i te ngoikore o ngā uaua, ngā mate moenga, me ngā mate moenga i puta mai i te takoto roa i runga i te moenga. Ka heke te mahi tinana me te tūponotanga o ētahi atu mate kiri, ka whakapai ake i te kounga o te oranga,
Hei tāpiritanga, kei reira anō hoki he raupapa o ngā hua āwhina nēhi atamai pērā i ngā mīhini kaukau kawe hei whakaoti rapanga kaukau mō ngā kaumātua e takoto ana i runga i te moenga, ngā ara hiki maha-mahi hei āwhina i ngā kaumātua ki te piki me te puta i te moenga, me ngā nāpi whakaoho atamai hei ārai i ngā mate moenga me ngā mate kiri i puta mai i te takoto roa i runga i te moenga. E ngā kaumātua e takoto ana i runga i te moenga, whakamama i te pēhanga o te tiaki kaumātua!
Wā tuku: Hanuere-29-2024
